Αντώνης Μποσκοΐτης | ΚΟΥΤΙ ΤΗΣ ΠΑΝΔΩΡΑΣ

ΤΟΠ 10 των ελληνικών δίσκων που κυκλοφόρησαν μες το 2018.

Η «Αιώνια μέθη» κυκλοφόρησε τον Μάρτιο του 2018 από τις ανεξάρτητες εκδόσεις «Μετρονόμος» και ήταν ο τέταρτος κατά σειρά προσωπικός δίσκος του συνθέτη Γιώργου Καγιαλίκου εξ ολοκλήρου σε στίχους του ποιητή Δημήτρη Λέντζου. Από τότε είχα χαρακτηρίσει τη δουλειά ως τον καλύτερο δίσκο του Καγιαλίκου, παρόλο που μες το 2018 κυκλοφόρησε ακόμη ένα άλμπουμ του, το «Μισοφέγγαρο κυδώνι», επίσης σε στίχους του Λέντζου. Με την «Αιώνια μέθη», ο Καγιαλίκος συνεργάστηκε για δεύτερη φορά με έναν μόνο στιχουργό, έχοντας βγάλει δυο χρόνια πριν το βιβλίο – CD, «Το κρύσταλλο του κόσμου», σε ποίηση Γιάννη Ευθυμιάδη για τη φωνή της Βικτωρίας Ταγκούλη.

Αυτή τη φορά επέλεξε ως φωνές του τον Θεσσαλονικιό Ανδρέα Καρακότα, τη νεότερη Ευτυχία Μητρίτσα και σε ένα τραγούδι – έκπληξη την Πίτσα Παπαδοπούλου. Για την τελευταία ειδικά, όπως είχα σχολιάσει στο facebook, πού να το φανταζόταν, όταν το 1986 τραγουδούσε «Με τελείωσες» και γέμιζαν από λουλουδοπάνερα οι πίστες, ότι τριάντα χρόνια μετά θα την ακούγαμε σε λυρικές μπαλάντες! Σύμφωνα με τον ίδιο τον Καγιαλίκο, η συμμετοχή της Πίτσας Παπαδοπούλου ήταν επιθυμία του στιχουργού Λέντζου. Δεν ήταν εύκολο να πειστεί, διότι είχε θέμα με όλο το ύφος του τραγουδιού, όπως και με τη λέξη «πουτάνα». Εκεί, όμως, που περίμεναν να πει ευγενικά το «όχι», ένα βράδυ τηλεφώνησε του συνθέτη και του είπε: «Μου αρέσει και τελικά θα το τραγουδήσω». Πρέπει να έχει ένστικτο, βάσει της παραπάνω ιστορίας, η Παπαδοπούλου, εφόσον το κομμάτι με τη φωνή της, το «Παλιό εικόνισμα», είναι ένα από τα καλύτερα του δίσκου, μία λαϊκότροπη μπαλάντα που μοιάζει να περίσσεψε από τις «Μπαλάντες του περιθωρίου» του Απόστολου Καλδάρα.

Όλος ο δίσκος αυτός διέπεται από ένα λαϊκότροπο ύφος με τις συνθέσεις του Καγιαλίκου να τον αναδεικνύουν σε έναν από τους πιο μελωδικούς σημερινούς δημιουργούς, πάντα με το επιτελείο των μουσικών του: Ανάμεσα τους, ο Νεοκλής Νεοφυτίδης στο πιάνο, ο Διονύσης Βερβιτσιώτης στο βιολί, ο Μαρίνος Γαλατσινός στο κλαρινέτο και το φλάουτο, η Τίνα Δεσύλλα στο όμποε, ο Γιάννης Καραμπέτσας στην τρομπέτα, ο Βαγγέλης Σκούρας στο γαλλικό κόρνο και ο Δημήτρης Ρέππας στο μπουζούκι και το μαντολίνο. Τον Καρακότα τον ξέρουμε εδώ και πολλά χρόνια κι είναι πραγματικά κρίμα που δεν έκανε τη μεγάλη καριέρα, αν και βέβαια όταν έχεις τραγουδήσει ένα έργο του Χατζιδάκι σε α’ εκτέλεση, όλα τα άλλα είναι οδοντόκρεμες, θα μου επιτρέψετε – αναφέρομαι στις «μεγάλες καριέρες» και μόνο σ’ αυτές! Πόσο μάλλον όταν κι εδώ, στο κομμάτι «Στα χαλικιάτικα», ο Καρακότας καταθέτει μια συγκλονιστική ερμηνεία.

Με εκείνη που εντυπωσιάστηκα και πλέον τη θεωρώ μια πολύ καλή λαϊκή τραγουδίστρια είναι η Ευτυχία Μητρίτσα, η μικρότερη της ομάδας. Καθαρή άρθρωση, συναίσθημα και, βασικά, επίγνωση των στίχων που βγαίνουν απ’ τα χείλη της – δυνατές στιγμές της, «Η παράσταση» και «Τον φτωχό τον βασιλιά μου», το νανούρισμα, που κλείνει το CD. Θέλω όμως να σταθώ λίγο και στον Δημήτρη Λέντζο αφού στην «Αιώνια μέθη» συναντάμε το πιο επιτυχημένο δείγμα γραφής του μετά τη «Φλόγα που καίει» του Χρήστου Λεοντή! Ο Λέντζος καταγράφει στην ουσία την ιστορία του τόπου του και μέσα απ’ τους στίχους του πάντα ξεπροβάλλει η αγάπη του για το δημοτικό τραγούδι, τη λογοτεχνία και τη λαογραφία, τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη και βασικά τον αποσυνάγωγο συνάνθρωπο του – οι στίχοι του στα «Χαλικιάτικα» είναι εξίσου συγκλονιστικοί με την ερμηνεία του Καρακότα. Ποιος άλλος δηλαδή θα έγραφε τη σήμερον ημέρα στιχούργημα – τραγούδι που λέγεται «Η μάνα μου η Καρκαλού» μες στην περιρρέουσα ασημαντολογία; Ποιος θα επιχειρούσε μία απευθείας σύνδεση με ένα τοπωνύμιο που φέρνει ξανά στη μνήμη μας τον αείμνηστο Σταύρο Τορνέ; Εν κατακλείδι και για να μη μακρηγορήσω άλλο, επαναλαμβάνω πως η «Αιώνια μέθη» είναι ο καλύτερος μέχρι τώρα δίσκος του Γιώργου Καγιαλίκου και δεν γινόταν να λείπει από τον φετινό δισκογραφικό απολογισμό.

 

Φώντας Τρούσας | ΔΙΣΚΟΡΥΧΕΙΟΝ

Στην περίπτωση της «αιώνιας μέθης» [Μετρονόμος, 2018] συναντώνται, θα έλεγα, δύο διαφορετικές σχολές του έντεχνου τραγουδιού. Η μία είναι εκείνη του συνθέτη Γιώργου Καγιαλίκου, γνωστού μας και από προηγούμενα άλμπουμ του, πάντα ικανού να περιγράφει με γερές μελωδίες, ενορχηστρωμένες για… εντέχνως περιγραφικό μπουζούκι και άλλα «περίεργα» όργανα (γαλλικό κόρνο, όμποε...), λαϊκές καταστάσεις κοιτάζοντάς τες από μια κάποια απόσταση (το ίδιο, σ’ ένα άλλο επίπεδο, έπραττε συχνά ο Νίκος Μαμαγκάκης φερ’ ειπείν) και η άλλη είναι εκείνη του στιχουργού Δημήτρη Λέντζου (κι αυτός γνωστός μας από τις διάφορες δουλειές του τα πιο πρόσφατα χρόνια), που ανατέμνει με τους στίχους του κλασικά λαϊκά μοτίβα, με κάτι από την διεισδυτικότητα ενός Γιώργου Ιωάννου π.χ. Είπα τις… μαγικές λέξεις «Μαμαγκάκης», «Ιωάννου»; Ναι… και ας πω και δύο ακόμη… «Κέντρο Διερχομένων». Δεν ξέρω αν και άλλοι θα ανακαλέσουν στη μνήμη τους κάτι από τον σημαντικό εκείνο δίσκο του 1982, το «Κέντρο Διερχομένων», όμως για μένα συμβαίνει. Συμβαίνει να επαναφέρω στη μνήμη μου, μέσω των νέων τραγουδιών του Καγιαλίκου, την… επίγευση εκείνου του άλμπουμ, κάτι που το θεωρώ… καλή τύχη.
Δίπλα λοιπόν σ’ αυτούς τους δύο ανθρώπους, τον Καγιαλίκο και τον Λέντζο, στέκονται το ίδιο υψηλά οι τρεις τραγουδιστές (ο πάντα άψογος Ανδρέας Καρακότας, η μάλλον άγνωστη προς εμένα –δεν θυμάμαι αν την έχω ακούσει κάπου–, αλλά πολύ καλή Ευτυχία Μητρίτσα, η… έκπληξη Πίτσα Παπαδοπούλου, που τόσο την αδικούν ενίοτε οι εμφανίσεις της στις τηλεοπτικές ταβέρνες και, τέλος, ο ίδιος ο συνθέτης) και βεβαίως οι οκτώ οργανοπαίκτες, που υλοποιούν το ενορχηστρωτικό πλάνο τού Καγιαλίκου.

Η «Αιώνια Μέθη» είναι ένας δίσκος του παλιού-καλού (όταν ήταν καλός) καιρού. Διαθέτει, εννοώ, εκείνη τη σοβαρότητα που χαρακτήριζε μια δισκογραφική κυκλοφορία της δεκαετίας του ’70 (κυρίως) και των αρχών του ’80. Όταν έμπαινες στο στούντιο, δηλαδή, για αληθινά σοβαρούς λόγους και αιτίες και όχι από… κεκτημένη ταχύτητα ή κάτι άλλο. Επίσης, εκτιμώ ιδιαιτέρως το γεγονός πως το άλμπουμ κυλάει χωρίς σκαμπανεβάσματα. Ενορχηστρωτικά ή άλλα. Αυτή η ενότητα, από τραγούδι σε τραγούδι, σου δίνει μάλιστα και την αίσθηση ενός «θέματος», ενός concept, που και αυτό, το «θέμα», είναι επίσης προς αναζήτηση στη σύγχρονη δισκογραφία. Ποιο είναι το «θέμα» στην «Αιώνια Μέθη»; Τα γενναία πάθη των ανθρώπων του λαού. Ενός λαού, που, παρά τις πολυποίκιλες ταλαιπωρίες, φαίνεται πως, ακόμη, από κάτι συγκρατείται – πριν παραδοθεί εντελώς, και αυτός, στο ευτελές και το εφήμερο.

 

Θανάσης Γιώγλου | ΟΓΔΟΟ

Ίσως θεωρηθεί υπερβολή, αλλά νομίζω πως όταν μετά από χρόνια έρθει η ώρα να αναφερθούμε στους στιχουργούς που καθόρισαν σε μεγάλο βαθμό το στίχο στο «έντεχνο» λαϊκό τραγούδι των τελευταίων 40 χρόνων, ένας από αυτούς θα είναι και ο Δημήτρης Λέντζος. Τα τελευταία χρόνια ο Δημήτρης Λέντζος έχει παρουσιάσει μια σειρά από ολοκληρωμένες δισκογραφικές δουλειές - αλλά και μεμονωμένα τραγούδια - με στίχους που μελοποίησαν συνθέτες όπως ο Χρήστος Λεοντής, ο Μιχάλης Τερζής, ο Θανάσης Γκαϊφύλλιας, ο Παντελής Θαλασσινός καθώς και πολλοί άλλοι νεότεροι. Στην «Αιώνια μέθη», ο Δημήτρης Λέντζος, «ακροβατώντας» ανάμεσα στην ποίηση και το λαϊκό στίχο, γράφει έντεκα τραγούδια, που, όπως πολύ εύστοχα αναφέρεται στο δελτίο τύπου, περιγράφουν τα ανθρώπινα πάθη, την αιώνια μέθη και τη χθόνια μοίρα και αφηγούνται μικρές ιστορίες για την ωραία νοσταλγία μιας μελλούμενης πλάνης και με το λυτρωτικό - παντοτινό αίτημα μνήμης «μνήσθητί μου, όταν έλθεις».

Όσον αφορά το μουσικό μέρος, ο Γιώργος Καγιαλίκος ακολουθεί το δρόμο που χάραξαν συνθέτες που διέπρεψαν στο «έντεχνο» τραγούδι όπως Μίκης Θεοδωράκης (κυρίως η λυρική πλευρά του), ο Σταύρος Κουγιουμτζής, ο Σταύρος Ξαρχάκος, πολύ περισσότερο ο Μάνος Χατζιδάκις και όπως έχει δηλώσει ο ίδιος σε πρόσφατη συνέντευξή του, ο Νίκος Κυπουργός. Δεν είναι λίγες οι στιγμές στην «Αιώνια μέθη» που θυμήθηκα τα λαϊκότροπα τραγούδια του Χατζιδάκι της δεκαετίας 1975-1985.

Ιδανικοί αποδεικνύονται και οι ερμηνευτές, που προέρχονται από διαφορετικές γενιές. Δυστυχώς δεν έχουμε την ευκαιρία να ακούμε συχνά τον Ανδρέα Καρακότα σε καινούργια τραγούδια, πολύ περισσότερο σε προσωπικό δίσκο. Έτσι η παρουσία του με πέντε τραγούδια στην «Αιώνια μέθη» νομίζω πως έχει ιδιαίτερη αξία. Το ίδιο «ακριβοθώρητη» δισκογραφικά είναι και η Ευτυχία Μητρίτσα, που θεωρώ μια από τις σημαντικές ερμηνεύτριες της νεότερης γενιάς.

Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει βεβαίως στο «Παλιό εικόνισμα», το τραγούδι με το οποίο συμμετέχει η Πίτσα Παπαδοπούλου. Ένα τραγούδι λαϊκό μεν, αλλά με τελείως διαφορετικό στίχο και ήχο από αυτά που έχει κατά κόρον τραγουδήσει μέχρι σήμερα. Κερδισμένο στοίχημα θα το χαρακτήριζα, αφού αν και «έξω από τα νερά της», θεωρώ πως η Πίτσα Παπαδοπούλου καταθέτει μια από τις σημαντικότερες ερμηνείες της 50χρονης και πλέον διαδρομής της στο λαϊκό τραγούδι. Όπως σημείωσε πρόσφατα ο Γιώργος Καγιαλίκος στη σελίδα του στο facebook, σχετικά με το συγκεκριμένο τραγούδι: «Οι στίχοι του Δημήτρη Λέντζου φόρος τιμής στις τραγουδίστριες μιας εποχής».

Πρόκειται, με λίγα λόγια, για μια από τις σημαντικότερες δουλειές που άκουσα τελευταία. Δουλειά για την οποία είμαι βέβαιος πως αν είχε κυκλοφορήσει κάποια χρόνια πριν (στα χρόνια του ’70 ή μέχρι τα μέσα του ’80) και με την ανάλογη υποστήριξη από τα μέσα, θα είχε κερδίσει μια ευρύτατη αναγνώριση. Τόσο η δομή της άλλωστε, με ένα συνθέτη, ένα στιχουργό και τέσσερις ερμηνευτές, όσο και το εξώφυλλο παραπέμπουν στους δίσκους μιας άλλης εποχής.