Χάρης Συμβουλίδης | AVOPOLIS

Χατζιδακική αύρα και υπέροχες ερμηνείες, σε μια δουλειά που ξαναθυμίζει τις εποχές ακμής του έντεχνου ήχου.

Η Αρετούσα, η Μήδεια, η ομηρική Κίρκη, η Μαγδαληνή των πρώτων Χριστιανών, η Γοργόνα-αδελφή του Μεγαλέξαντρου, η Αριάδνη, η Ιφιγένεια, η Κασσιανή, η Φαίδρα και βεβαίως η Ελένη, σύμβολο και «πουκάμισο αδειανό» συνάμα. Δέκα γυναίκες, δέκα διαφορετικοί ψυχισμοί, δέκα ξεχωριστές ιστορίες καλά τακτοποιημένες στο συλλογικό ασυνείδητο όσων διατηρούμε συνδέσμους με τις ρίζες του τόπου μας. 

Ο Γιάννης Ευθυμιάδης είναι ο στιχουργός, η Βικτωρία Ταγκούλη είναι η ερμηνεύτρια και ο Γιώργος Καγιαλίκος ο συνθέτης, αλλά και εκείνος που επιμελείται τις ενορχηστρώσεις. Στο άλμπουμ πρωταγωνιστούν ήχοι από κιθάρα, βιολί, μπάσο, μαντολίνο, κλαρινέτο και τρομπέτα, φτιάχνοντας ένα λόγιο περιβάλλον «ποτισμένο» στα ελληνικά χρώματα της παρακαταθήκης του Μάνου Χατζιδάκι, η αύρα του οποίου έρχεται συχνά κατά νου κατά την ακρόαση. Η προσέγγιση προσφέρει στο Κρύσταλλο Του Κόσμου ενότητα και χαρακτήρα, στοιχεία που αναδεικνύονται κυρίαρχα, ίσως μάλιστα σε «δεσποτικό» βαθμό, από την άποψη ότι μερικές γυναικείες φιγούρες μάλλον αναγκάζονται να προσαρμοστούν σε ένα κλίμα θλιμμένων/μελαγχολικών διαθέσεων, χάνοντας έτσι κάτι τις από όσα φανταζόμαστε συνήθως γι' αυτές. Τη Γοργόνα, για παράδειγμα, την ήξερα σίγουρα για πιο φοβερή (με την κυριολεκτική σημασία της λέξης), ενώ τη Μαγδαληνή δύσκολα θα τη συνδύαζα με τέτοια ροπή στο δράμα. 

Μεγάλο ατού της δουλειάς, η Βικτωρία Ταγκούλη. Ασφαλώς, βρίσκει το κατάλληλο έδαφος για να πατήσει –φροντισμένα δηλαδή τραγούδια, με λιτές ενορχηστρώσεις, που αφήνουν χώρο αναπνοής στις λέξεις, άρα και στις ερμηνείες. Οι λέξεις επίσης, με τη σειρά τους, αποδείχθηκαν αρκετά ουσιαστικές, ώστε όχι μόνο να στηρίξουν τη φιλοσοφία του δίσκου ως κύκλου τραγουδιών, αλλά και για να ξαναθυμίσουν εποχές ακμής του έντεχνου ήχου: ο στίχος π.χ. «Δεν ρώτησε ποτέ κανείς πώς θα γεράσω/την ομορφιά μου αν αντέχω να τη χάσω» από το τραγούδι της Ελένης "Στου Καιρού Το Δαχτυλίδι", αποτελεί μια απλή μα μεγάλη στιγμή του Ευθυμιάδη, έστω κι αν η γραφή του δεν κεντράρει πάντα ανάλογα σε άλλες περιπτώσεις, όπου μάλλον αρκείται σε διαπιστευτήρια ευαισθησίας.

Και πάλι, όμως, έχουμε κάτι σαν αποκάλυψη, με την έννοια πως ακούμε μια τραγουδίστρια που δεν είχαμε επίγνωση ότι ήταν εκεί έξω. Ίσως γιατί η συνεργασία της Ταγκούλη με τον Χρίστο Θεοδώρου την είχε εγκλωβίσει δισκογραφικά σε ένα μετα-κραουνακικό και αρκετά εντεχνοθεατράλε στυλ, που εν πολλοίς εξάντλησε την όποια δυναμική του στο ντεμπούτο (α) του 2009, μένοντας μετέωρο και δίχως πραγματική οδό φυγής προς τα μπροστά στα άλμπουμ Φωτο.βόλτα (2010) και Τετράδιο (2013). Τώρα λοιπόν οι εκφραστικές της δυνάμεις σαν να απελευθερώνονται, επιτρέποντάς μας να απολαύσουμε μια ερμηνεύτρια πλήρη, πολύχρωμη, που με άνεση ανταπεξέρχεται σε όσους «ρόλους» καλείται να παίξει σε αυτά τα 10 κομμάτια, τραγουδώντας καταπληκτικά σε κάθε περίσταση.

Αξίζει τέλος μια αναφορά και στο γενικότερο μεράκι με το οποίο έχει στηθεί το Κρύσταλλο Του Κόσμου, όπως αντανακλάται στη φροντισμένη του έκδοση σε βιβλίο/CD 500 αντιτύπων: η γραμματοσειρά ειδικά, αλλά και η ποιότητα του χαρτιού αποτελούν υπόδειγμα για ανάλογα εγχειρήματα.

 

Φώντας Τρούσας | LIFO

Σπανίζουν τέτοιοι δίσκοι σήμερα – και επί της ουσίας και επί της διαδικασίας. Αυτό σαν αρχή... κάτι όμως που, σε τελευταία ανάλυση, τα λέει όλα. Το επίδικο, εννοώ, έχει να κάνει με τα τραγούδια αυτά καθ' αυτά, που μας γυρίζουν πίσω σε άλλες εποχές, όταν αυτό το είδος, ας το πούμε «έντεχνο της παλιάς σχολής», φτιαχνόταν κάτω από πολύ συγκεκριμένες συνθήκες. Αρκούσε, θέλω να πω, ένας συνθέτης, ένας στιχουργός, ένας τραγουδιστής και μερικοί οργανοπαίκτες, ώστε να ολοκληρωθεί ένα άλμπουμ «δημιουργών», που στις υψηλές εκφάνσεις του μεταφραζόταν σε... μνημείο τού τραγουδιού και της δισκογραφίας μας.

Αυτή την παλιά συνταγή επιχειρούν να αναστήσουν στα «Δέκα τραγούδια για το μύθο της γυναίκας» ο συνθέτης Γιώργος Καγιαλίκος, ο στιχουργός Γιάννης Ευθυμιάδης, η τραγουδίστρια Βικτωρία Ταγκούλη και οι φίλοι τους μουσικοί, που χειρίζονται κιθάρα, μαντολίνο, μπάσο, κλαρινέτο/ φλάουτο, βιολί και τρομπέτα. Το καταφέρνουν.

Τα τραγούδια είναι κατ' αρχάς οι μελωδίες τους – οι μελωδίες τού Καγιαλίκου, που ενώ είναι δουλεμένες στη λεπτομέρειά τους, είναι ταυτοχρόνως και άμεσα αποδεκτές. Διατηρούν, εννοώ, μια πρωτογενή απλότητα, που κρίνεται ως απαραίτητη ώστε να μπορέσει το τραγούδι να επιτελέσει τον προορισμό του – να μπει στο στόμα του κόσμου. Δεν είναι εύκολο, ακόμη και για την περίπτωσή μας.

Οι στίχοι του Ευθυμιάδη είναι γενικώς ομοιοκατάληκτοι, δίχως να υπακούουν σε κάποιο συγκεκριμένο τρόπο. Τα θέματά του περιστρέφονται, φυσικά, γύρω από το πρόσωπο της γυναίκας έτσι όπως εκείνο παίρνει τη μορφή των εκάστοτε συμβόλων (Αρετούσα, Μαγδαληνή, Γοργόνα, Μήδεια, Αριάδνη, Ιφιγένεια, Ελένη, Κασσιανή, Κίρκη, Φαίδρα), συνδυάζοντας στοιχεία τής στιχουργικής μας παράδοσης (πάντα ο Γκάτσος θα είναι μιαν αναφορά) με μια διάθεση ανανέωσης του ερωτικού, γενικώς, λόγου.

Η Βικτωρία Ταγκούλη είναι άξια τραγουδίστρια, παρότι μερικά τραγούδια θα έπρεπε να τα πει με φωνή χαμηλότερης έντασης. Η έξαρση, εννοώ, δεν βοηθάει πάντα στην απόδοση του κλίματος (των μελωδιών και των στίχων).

Το άλμπουμ έχει μιαν ενότητα, βεβαίως, και κυλάει με παροιμιώδη συνοχή. Επιτέλους, θα αναφωνούσα, ένα άλμπουμ χωρίς «συμμετοχές»! Παρά ταύτα ορισμένα τραγούδια εγώ θα τα ξεχωρίσω από κάποια άλλα – όπως το «Μονάχα φίλη σου» (ίσως το ωραιότερο του CD), το «Κρύσταλλο του κόσμου», το «Στου καιρού το δαχτυλίδι», καθώς και το έσχατο «Ενέδρα».

Η περιποιημένη, σαν βιβλίο (με στίχους κ.λπ.), έκδοση του Μετρονόμου συνάδει με το γενικότερο πλαίσιο.

 

Αντώνης Μποσκοϊτης | ΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΙΑΣΜΑΤΑ

Το ''Κρύσταλλο του κόσμου'' είναι η τρίτη έξοδος στη δισκογραφία του καλού συνθέτη Γιώργου Καγιαλίκου, από κοινού με τον ποιητή Γιάννη Ευθυμιάδη και την ερμηνεύτρια Βικτωρία Ταγκούλη. Δέκα τραγούδια για δέκα αντίστοιχες Γυναίκες, από την Αρετούσα και την Ελένη μέχρι τη Φαίδρα και την Ιφιγένεια, δέκα μύθοι γυναικών εν ολίγοις, σχεδιασμένοι με λυρισμό και ευαισθησία από τον ποιητή. Από μουσικής άποψης, θεωρώ ότι είναι η πλέον μελωδική εργασία του Καγιαλίκου που ακούγεται σαν ένας αδιάσπαστος κύκλος τραγουδιών με μία λόγια ενορχήστρωση, στην οποία κυριαρχούν το μαντολίνο της Βιβής Γκέκα, το βιολί του Διονύση Βερβιτσιώτη, το κλαρινέτο και το φλάουτο του Μαρίνου Γαλατσινού, η τρομπέτα του Γιάννη Καραμπέτσου (ειδικά στο ''Βαλς της Γοργόνας''), το μπάσο του Γιώργου Βεντουρή και η κιθάρα του Γιώργου Μπεχλιβάνογλου.

Στα κομμάτια του Καγιαλίκου συναντάμε ψήγματα από την ''Αθανασία'' του Χατζιδάκι και το ''Τραγούδι της λίμνης'' της Καραΐνδρου, ακόμη και από εκείνους τους καλαίσθητους δίσκους των Χάνομαι Γιατί Ρεμβάζω στα μέσα των 80s. Λογικό, αυτές είναι οι καταβολές και τα ακούσματα του, εξ ου και όπως έχω γράψει παλαιότερα για την περίπτωση του, μοιάζει να πιάνει το νήμα από κει που το άφησαν οι μεγάλοι συνθέτες του όχι και τόσο μακρινού παρελθόντος. Προσωπικά, θεωρώ ότι χρειαζόμαστε τέτοιους νεότερους δημιουργούς, σαν τον Καγιαλίκο ή και τον Δημήτρη Μαραμή, που δεν διακατέχονται από το άγχος των πωλήσεων και των ραδιοφωνικών μεταδόσεων. Κάνουν αυτό που ξέρουν καλά και βαδίζουν σε ένα μάλλον μοναχικό δρόμο, αλλά εκεί ακριβώς έγκειται η αξία τους.

Εν προκειμένω τώρα, το ότι ''Το κρύσταλλο του κόσμου'' ακούγεται τόσο συμπαγές ως project, οφείλεται σίγουρα στη συνύπαρξη αποκλειστικά τριών δημιουργών, του συνθέτη, του στιχουργού - ποιητή και της ερμηνεύτριας. Άφησα για το τέλος τη Βικτωρία Ταγκούλη. Φωνή ασκημένη με το προσόν να μην υποσκελίζει η τεχνική το συναίσθημα της.

Η Ταγκούλη δεν τραγουδάει για να κάνει επίδειξη των δυνατοτήτων της, αλλά για να υπηρετήσει αρχικά τους στίχους, απόλυτα προσαρμοσμένη στις μελωδίες του συνθέτη. Ακούστε την, λόγου χάριν, πως ερμηνεύει ''Του έρωτα τα μάγια'', από τα πλέον ''παιχνιδιάρικα'' κομμάτια του άλμπουμ, αλλά και την εξόδιο ''Ενέδρα'' που σχεδόν απαγγέλλει στην έναρξη της.

Αν αυτό, λοιπόν, είναι το νέο έντεχνο τραγούδι, του Καγιαλίκου, του Ευθυμιάδη και της Ταγκούλη, οφείλουμε να είμαστε ευτυχείς και να σταματήσουμε να το υποτιμάμε σαν ορολογία τουλάχιστον.